|
Mijnheer de Minister-President,
Mevrouw de gedeputeerde,
Mijnheer de burgemeester,
Beste Patrick en Edith,
Geachte bestuursleden en genodigden,
Het is vandaag 18 september, de derde zondag van september, dus naar jaarlijkse gewoonte ‘Dag van de Landbouw’, dé ontmoetingsdag van de Vlaamse land- en tuinbouwers met het brede publiek.
Dit jaar al voor de 29ste keer.
Van harte welkom op het bedrijf van Patrick en Edith Van Ingelgom-Grauwels voor de officiële nationale opening van deze ‘Dag van de Landbouw’. Als dochter van Vlaams-Brabantse witlooftelers is het een waar genoegen net op een Vlaams-Brabants witloofbedrijf de ‘Dag van de Landbouw’ te mogen openen. De teeltwijze en vermarkting van witloof zijn natuurlijk sterk veranderd sinds mijn kinderjaren. Zelfs het ‘witloofseizoen’ is langer geworden. Wie geruime tijd niet meer op een land- of tuinbouwbedrijf kwam, trekt de ogen wijd open. Vooral het voorbije decennium werd er grondig bijgestuurd. Daarom kozen de Boerenbond en de Landelijke Gilden als thema ‘ontdek hoe het echt werkt’ of kijk zelf hoe land- en tuinbouwers werken in 2011.
Ik zit nu ruim 20 jaar in de sector, waaronder 10 jaar als algemeen secretaris van de Boerenbond. Ik heb de sector zien evolueren, dit door onderzoeksresultaten die leiden tot nieuwe rassen, technieken, machines, …. De evolutie van de sector werd ook gestuurd door veranderende wetgeving op Europees, Belgisch en Vlaams niveau. Maar ook de verwachtingen van de maatschappij en de wijzigende spelregels in de wereldeconomie sturen voortdurend de bedrijfsvoering van elk individueel land- en tuinbouwbedrijf.. Boerderijen werden land- en tuinbouwbedrijven. Land- en tuinbouwers zijn meer dan ooit managers, ja zelfs in het kwadraat mijnheer de Minister-President.
Land- en tuinbouwbedrijven zijn niet alleen veranderd in bedrijfsvoering, ze zijn ook minder toegankelijk geworden. Strenge voorschriften op vlak van hygiëne nopen ons de deuren te sluiten. Ook de consument haalt zijn voeding al vele decennia niet meer bij de boer/buur, maar in grootwarenhuizen. Basisproducten ondergaan een gedaantewisseling. De vervreemding van productieproces en van product groeit. Sla zit gewassen en voorgesneden in plastic zakjes, wie weet binnen 10 jaar nog dat sla als krop groeit? Melk zit in tetrapack, hoort in de frigo en is, aangevuld met diverse smaken en kleuren, nog amper te linken aan de warme melk die uit de uier komt. De afstand tussen producent en consument wordt dus jaar na jaar, ongewild, langer.
Omdat we het als sector toch belangrijk vinden dat boer en burger elkaar blijven vinden , organiseren de Boerenbond en de Landelijke Gilden al bijna 30 jaar de ‘ Dag van de Landbouw’. Vandaag openen 50 land- en tuinbouwbedrijven hun poorten, stallen en serres om te tonen hoe zij nu werken en ondernemen. In elke provincie selecteerden de Boerenbond en de Landelijke Gilden een aantal bedrijven die de Vlaamse land- en tuinbouw anno 2011 kenmerken. We krijgen vooral positieve reacties op de familiefoto’s die in de folders en op de website naast de bedrijfsvoorstellingen zijn opgenomen. Ze zijn zo typerend voor onze Vlaamse land- en tuinbouw. Ook al groeien de bedrijven, het blijven familiale bedrijven, genesteld in een dorpgemeenschap en deel van de locale samenleving.
Als sector moeten we tonen waar we mee bezig zijn en wat onze werkzaamheden stuurt. De dagtaak van een boer wordt vaak bepaald door het weer. Barbecue-weer is voor ons ook vaak ‘oogstweer’ en aangekondigde regenbuien of onweer kunnen er voor zorgen dat de pikdorsers tot laat in de nacht rijden. Bieten van het veld halen zorgt altijd voor modder op de weg. Er bestaan nog geen ‘deurmatten’ aan de uitgang van een akker.
We vragen de burger hiervoor begrip te hebben. Anderzijds beseffen ook onze land- en tuinbouwers dat het platteland al vele decennia niet meer alleen door hen bewoond en gebruikt wordt. Steeds meer recreanten zoeken de weg naar het platteland om er te wandelen, te fietsen of te logeren. Er zijn geen dorpen meer waar meer boeren dan niet-boeren wonen en op heel wat landbouwbedrijven is het zo dat niet ieder familielid nog (fulltime) actief is in het bedrijf. Ook deze maatschappelijke veranderingen hebben bijgedragen tot de gewijzigde werkwijze en houding op onze boerderijen. Modder moet zo snel als mogelijk geruimd, geuroverlast zo veel als mogelijk beperkt , verkeersveiligheid gestimuleerd.
De voorbije jaren heeft de hele voedselketen maximaal ingezet op voedselveiligheid en –kwaliteit. Ook op het vlak van duurzame productie werden vele inspanningen gedaan. Qua energiegebruik en –productie, maar ook op het vlak van watergebruik werden knappe resultaten bereikt. Er werd werk gemaakt van betere bemesting, optimalisatie van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, aanpassingen van stallen om het dierenwelzijn te verbeteren, het arbeidscomfort werd verbeterd, biologische technieken werden gemeengoed in de traditionele landbouw, … De burger vraagt ons steeds verder te gaan inzake verduurzaming. Een luxe die hij zich kan permitteren omdat hij zich geen zorgen hoeft te maken om voedselzekerheid ,voedselveiligheid, voedselkwaliteit en betaalbaarheid. Die zijn vanzelfsprekend in Vlaanderen. Aan de winkelkar wordt nog amper 13% van het gezinsbudget besteed. De verwachtingen op ecologisch en maatschappelijk vlak nemen jaar na jaar toe. Het is een ‘never ending story’. Als Boerenbond vragen we daarbij ook aandacht voor het economische luik. Een boer moet zijn boterham kunnen verdienen. Ook dat maakt deel uit van de verduurzaming.
Op de Dag van de Landbouw krijgen de bezoekers de kans om twee eigenschappen te ontdekken die de Vlaamse land- en tuinbouw vandaag kenmerken. Die twee eigenschappen zou ik omschrijven als ‘de geketende landbouw’ en ‘de genetwerkte landbouw’.
Met de ‘geketende landbouw’ (of ‘de land- en tuinbouwbedrijven in de keten’) bedoel ik dat land- en tuinbouwers, meer dan ooit, schakels zijn in een keten die loopt van hun bedrijf, via de aankoop, de verwerking en de distributie tot bij de consument.
Met ‘de genetwerkte landbouw’ verwijs ik naar de diensten of producten waarmee agrarische ondernemers hun bedrijf positioneren als een plattelandsonderneming op maat van het eigen ondernemersprofiel en van de omgevingsfactoren. Het gaat om thuisverwerking en thuisverkoop, hoevetoerisme, natuurbeheer, energieproductie,Groene Zorg, educatie, geïntegreerde of biologische productie, …. Netwerken gebeurt niet alleen op het niveau van organisaties , maar ook op bedrijfsniveau. De essentie van een netwerk is vertrouwen. En dat zijn de hefbomen waarmee ondernemers en organisaties vandaag succesvolle relaties met de buitenwereld moeten aangaan.
Ook hierin speelt de Dag van de Landbouw een rol. Door – letterlijk – bij de boer op bezoek te gaan ervaart de buur dat zij elkaar iets waardevols te bieden hebben en kunnen ze elkaars inspraak een plaats geven. Dat kan een economische meerwaarde opleveren, dat kan een leerrijke ervaring opleveren of een gevoel van solidariteit. Van begrip. Hoe dan ook creëert het een verbondenheid die het land- of tuinbouwbedrijf steviger verankert in zijn buurt en maatschappelijk draagvlak geeft. In die zin is de ‘Dag van de Landbouw’ naast een plezant, gezellig en leerrijk gebeuren, ook een voorbeeld van een hedendaagse, positieve syndicale actie. Want alleen bedrijven en activiteiten die over een voldoende sterk maatschappelijk draagvlak beschikken zullen een ‘license to produce’ behouden.
Maar de ’License to produce’ alleen is onvoldoende voor onze familiale bedrijven. Uiteindelijk moeten zij inkomen realiseren. De voorbije jaren zien we kosten stijgen en stellen we vast dat het haast onmogelijk is om die door te rekenen. Onze varkenshouderij zit daardoor in zeer grote moeilijkheden. Ook de groententelers slagen er niet in om hun prijzen weer omhoog te krijgen. Door de EHEC-crisis stuikten die in enkele dagen tijd ineen maar na maanden zijn ze nog steeds niet opnieuw op peil.
De prijsvorming in alle land- en tuinbouwsectoren moet hoogdringend bijgestuurd worden. Investering zijn hoog, marges klein. De schouders van de boer nooit meer breed genoeg. Het Europese landbouwbudget neemt proportioneel af en moet door meer Europese boeren gedeeld worden nu nog meer Oost-Europese landen onder het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid vallen. Onze Vlaamse boeren dreigen daarbij te moeten inleveren. Tegelijk stelt Europa hogere eisen op vlak van vergroening, dierenwelzijn, biodiversiteit en klimaat. Dit terwijl de Europese buitengrenzen afbrokkelen en goedkope buitenlandse producten makkelijker toegang vinden op de Europese markt.
Zo zie je maar hoe familiale Vlaamse bedrijven gestuurd worden door buitenlands beleid, buitenlandse markten en buitenlandse incidenten. En dan hebben het nog niet gehad over natuurcatastrofes zoals de hagelbuien van enkele weken geleden die plukklare oogsten in een paar minuten volledig vernietigden.
De sector staat dus voor grote uitdagingen. De sector doet grote inspanningen, dat kan iedereen vandaag met eigen ogen zien. We nemen graag onze opdracht op. We willen zorgen voor voldoende, kwaliteitsvol, veilig en betaalbaar voedsel en voor een leefbaar platteland. Maar we kunnen het niet alleen. We rekenen daarbij op onze politici want landbouw en de bijhorende voedingssector spelen een zeer belangrijke rol in Vlaanderen, zowel economisch als maatschappelijk.
Dames en heren, geachte genodigden,
Ik wil graag besluiten met een woord van dank aan Patrick en Edith en hun dochters Femke, Jitske, Lobke en Maaike. Dank voor jullie gastvrijheid en voor de gelegenheid die jullie ons bieden om jullie bedrijf te bezoeken en om hier ook de opening te laten plaatsvinden.
Dank ook aan alle vrijwilligers van de landelijke gilden en bedrijfsgilden die mee geholpen hebben aan de voorbereiding van de Dag van de Landbouw, hier in Kampenhout en elders in Vlaanderen op de 50 deelnemende bedrijven.
Ik wens jullie een fijne en boeiende dag!
Sonja De Becker
Algemeen secretaris Boerenbond
18 september 2011
|